→ فهرست قرآنتفسیر این سوره
۷۰
قرآن کریم

سوره معارج

۴۴ آیه · خط عثمان طه

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ سَأَلَ سَآئِلٌۢ بِعَذَابٍۢ وَاقِعٍۢ ﴿۱﴾

درخواست‌کننده‌ای [به تمسخر] تقاضای عذابی را کرد که وقوعش [در قیامت] حتمی است،

لِّلْكَٰفِرِينَ لَيْسَ لَهُۥ دَافِعٌۭ ﴿۲﴾

[این عذاب،] برای کافران است [و] هیچ دفع‌کننده‌ای ندارد.

مِّنَ ٱللَّهِ ذِى ٱلْمَعَارِجِ ﴿۳﴾

از سوی الله [به وقوع می‌پیوندد که دارای عُلُو و] صاحبِ مراتب و درجات والاست.

تَعْرُجُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍۢ كَانَ مِقْدَارُهُۥ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍۢ ﴿۴﴾

فرشتگان و روح [= جبرئیل] به سوی او عروج می‌کنند، در روزی ‌که مقدارش [در مقیاس بشری،] پنجاه‌ هزار سال است.

فَٱصْبِرْ صَبْرًۭا جَمِيلًا ﴿۵﴾

پس تو [ای پیامبر، در برابر تمسخرشان] صبرِ نیکو پیشه کن.

إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُۥ بَعِيدًۭا ﴿۶﴾

بی‌گمان، آنها آن [روز] را دور می‌بینند

وَنَرَىٰهُ قَرِيبًۭا ﴿۷﴾

و ما آن را نزدیک می‌بینیم.

يَوْمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلْمُهْلِ ﴿۸﴾

[همان] روزی ‌که آسمان چون مسِ گداخته شود،

وَتَكُونُ ٱلْجِبَالُ كَٱلْعِهْنِ ﴿۹﴾

و کوه‌ها مانند پشم رنگین [متلاشی و پراکنده] شود.

وَلَا يَسْـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمًۭا ﴿۱۰﴾

و هیچ دوست صمیمی [و خویشاوندی] از [حال] دوست صمیمی [و خویشاوندش] نمی‌پرسد.

يُبَصَّرُونَهُمْ ۚ يَوَدُّ ٱلْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۭ بِبَنِيهِ ﴿۱۱﴾

[در حالی ‌که] آنان به یکدیگر نشان داده می‌شوند، گناهکار [دوست دارد و] آرزو می‌کند که فرزندان خود را در ازای [رهایی] از عذاب آن روز بدهد،

وَصَٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ ﴿۱۲﴾

و [همچنین] زنش و برادرش را

وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِى تُـْٔوِيهِ ﴿۱۳﴾

و قبیله‌اش را که [همیشه] به او جا و پناه می‌داد.

وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا ثُمَّ يُنجِيهِ ﴿۱۴﴾

و [همچنین] همۀ کسانی را که روی زمین هستند [فدا کند] تا نجات یابد.

كَلَّآ ۖ إِنَّهَا لَظَىٰ ﴿۱۵﴾

[اما] هرگز چنین نیست [که برایش راه نجاتی باشد]! بی‌گمان، آن شعله‌های [آتشِ] سوزان است

نَزَّاعَةًۭ لِّلشَّوَىٰ ﴿۱۶﴾

[که] پوست از سر برمی‌کَند.

تَدْعُوا۟ مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّىٰ ﴿۱۷﴾

کسانی را که [به فرمان الله] پشت کردند و [از حق] روی گرداندند، [به سوی خود] فرامی‌خوانَد.

وَجَمَعَ فَأَوْعَىٰٓ ﴿۱۸﴾

و [نیز کسانی را که] اموال را جمع‌آوری و ذخیره کردند [و حق آن را نپرداختند].

۞ إِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا ﴿۱۹﴾

یقیناً انسان، کم‌طاقت [و حریص] آفریده شده است.

إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعًۭا ﴿۲۰﴾

هر گاه بدی [و مصیبتی] به او رسد، بی‌تابی می‌کند،

وَإِذَا مَسَّهُ ٱلْخَيْرُ مَنُوعًا ﴿۲۱﴾

و هر گاه خوبی به او رسد، بازدارنده [و بخیل] می‌گردد.

إِلَّا ٱلْمُصَلِّينَ ﴿۲۲﴾

مگر نمازگزاران؛

ٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَآئِمُونَ ﴿۲۳﴾

همان کسانی ‌که بر نمازهایشان همیشه پایداری می‌کنند.

وَٱلَّذِينَ فِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿۲۴﴾

و کسانی‌ که در اموالشان، حق [معیّن و] معلومی است

لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ ﴿۲۵﴾

برای مستمند و محروم؛

وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿۲۶﴾

و [همان] کسانی ‌که روز جزا را تصدیق می‌کنند؛

وَٱلَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ﴿۲۷﴾

و کسانی‌ که از عذاب پروردگارشان می‌ترسند.

إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍۢ ﴿۲۸﴾

[چرا که] بی‌گمان، از عذاب پروردگارشان نمی‌توان ایمن بود.

وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَٰفِظُونَ ﴿۲۹﴾

و کسانی ‌که شرمگاه‌هایشان را نگه می‌دارند؛

إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿۳۰﴾

مگر با همسران و کنیزانی که مالک آنها هستند، که [در این صورت،] سرزنشی بر آنها نیست.

فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ ﴿۳۱﴾

اما هر کس فراتر از اینها را بخواهد، آنان متجاوزان هستند.

وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَٰنَٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ ﴿۳۲﴾

و کسانی‌ که امانت‌ها و پیمان‌هایشان را رعایت می‌کنند،

وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَٰدَٰتِهِمْ قَآئِمُونَ ﴿۳۳﴾

و کسانی ‌که به شهادت‌های خود متعهدند،

وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿۳۴﴾

و کسانی ‌که بر نمازشان پایداری می‌کنند.

أُو۟لَٰٓئِكَ فِى جَنَّٰتٍۢ مُّكْرَمُونَ ﴿۳۵﴾

اینان در باغ‌های [بهشت] گرامی داشته می‌شوند.

فَمَالِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ ﴿۳۶﴾

پس [ای پیامبر،] کافران را چه شده که به سوی تو می‌شتابند؟

عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ عِزِينَ ﴿۳۷﴾

[و] از راست و چپ، گروه‌گروه [بر مخالفت تو جمع می‌شوند و بر تو هجوم می‌آورند؟]

أَيَطْمَعُ كُلُّ ٱمْرِئٍۢ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍۢ ﴿۳۸﴾

آیا هر کدام از آنها [با آن اعمال ناپسندش] طمع دارد که در بهشت پرنعمت [الهی] درآورده شود؟

كَلَّآ ۖ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ ﴿۳۹﴾

هرگز چنین نیست! بی‌گمان، ما آنها را از آنچه [خود‌] می‌دانند آفریده‌ایم.

فَلَآ أُقْسِمُ بِرَبِّ ٱلْمَشَٰرِقِ وَٱلْمَغَٰرِبِ إِنَّا لَقَٰدِرُونَ ﴿۴۰﴾

به پروردگار مشرق‌ها و مغرب‌ها سوگند می‌خورم که قطعاً ما تواناییم

عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَيْرًۭا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ ﴿۴۱﴾

بر اینکه [کسان دیگری] بهتر از اینان را جایگزین کنیم؛ و ما [برای انجام این کار،] درمانده و ناتوان نیستیم.

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ ﴿۴۲﴾

پس [ای پیامبر،] آنان را به حال خود واگذار تا در باطل خود فروروند و بازی کنند، تا به روزی برسند که به آنان وعده داده شده است.

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ سِرَاعًۭا كَأَنَّهُمْ إِلَىٰ نُصُبٍۢ يُوفِضُونَ ﴿۴۳﴾

[همان] روزی ‌که شتابان از قبرها خارج می‌شوند؛ گویی به سوی بت‌ها [و معبودانشان] می‌دوند.

خَٰشِعَةً أَبْصَٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌۭ ۚ ذَٰلِكَ ٱلْيَوْمُ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يُوعَدُونَ ﴿۴۴﴾

[در حالی که] چشم‌هایشان [از شرم و وحشت] به زیر افتاده و ذلت [و خواری،] آنان را پوشانده است. این همان روزی است که به آنان وعده داده می‌شد.