سوره صافات

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلصَّٰٓفَّٰتِ صَفًّۭا ﴿۱﴾

سوگند به فرشتگان صف‌به‌صف [که برای عبادت پروردگار ایستاده‌اند]

فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجْرًۭا ﴿۲﴾

و سوگند به فرشتگانی که ابرها را می‌رانند

فَٱلتَّٰلِيَٰتِ ذِكْرًا ﴿۳﴾

و سوگند به فرشتگانی که قرآن تلاوت می‌کنند

إِنَّ إِلَٰهَكُمْ لَوَٰحِدٌۭ ﴿۴﴾

[که] بی‌تردید، معبود شما یکتاست.

رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَرَبُّ ٱلْمَشَٰرِقِ ﴿۵﴾

[همان] پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آنهاست و پروردگار [خورشید در غروب‌گاه‌ها و] طلوع‌گاه‌ها.

إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ ﴿۶﴾

به راستی که ما آسمان دنیا را با زیورِ ستارگان آراستیم

وَحِفْظًۭا مِّن كُلِّ شَيْطَٰنٍۢ مَّارِدٍۢ ﴿۷﴾

و [آن را] از [دسترس] هر شیطان سرکشی حفظ کردیم.

لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍۢ ﴿۸﴾

[آن شیاطین، هرگز] نمی‌توانند [سخنان فرشتگان] عالم بالا را بشنوند و از هر سو [با شهاب‌های آتشین] تیرباران می‌شوند.

دُحُورًۭا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ وَاصِبٌ ﴿۹﴾

[از ورود آنان، به عالم فرشتگان جلوگیری می‌شود و همواره به] عقب رانده می‌شوند و عذابی جاودان [در پیش] دارند؛

إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌۭ ثَاقِبٌۭ ﴿۱۰﴾

مگر کسی [از شیاطین] که ناگهان چیزی [از گفتگوی فرشتگان را] برباید که [در این صورت،] شهابی درخشان او را دنبال می‌کند.

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّن طِينٍۢ لَّازِبٍۭ ﴿۱۱﴾

پس از آنان [= کافران] بپرس که آیا آفرینش [پیکرهای] آنان سخت‌تر است یا آنچه که ما [از زمین و آسمان‌ها و جهان بیکران] آفریده‌ایم؛ [درحالی‌که] ما آنها را از گِلى [بی‌ارزش و] چسبنده پدید آوردیم.

بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ ﴿۱۲﴾

تو [از انکار آنان] در شگفتی و آنها [نیز سخنانت را دربارۀ قیامت] مسخره می‌کنند.

وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ ﴿۱۳﴾

و چون پند داده ‌شوند، نمی‌پذیرند.

وَإِذَا رَأَوْا۟ ءَايَةًۭ يَسْتَسْخِرُونَ ﴿۱۴﴾

و چون نشانه‌ای [در مورد راستگویی پیامبر] می‌بینند، [آن را] به تمسخر می‌گیرند

وَقَالُوٓا۟ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ مُّبِينٌ ﴿۱۵﴾

و می‌گویند: «این [قرآن، چیزی] نیست، مگر جادویی آشکار.

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ﴿۱۶﴾

آیا هنگامی که مردیم و خاک و استخوان شدیم، برانگیخته خواهیم شد؟

أَوَءَابَآؤُنَا ٱلْأَوَّلُونَ ﴿۱۷﴾

آیا پدران ما [نیز برانگیخته می‌شوند]؟»

قُلْ نَعَمْ وَأَنتُمْ دَٰخِرُونَ ﴿۱۸﴾

بگو: «آری؛ شما در حالی که خوار هستید [زنده می‌شوید]».

فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌۭ وَٰحِدَةٌۭ فَإِذَا هُمْ يَنظُرُونَ ﴿۱۹﴾

[وقوع قیامت،] تنها با یک بانگ [سهمناک] است و ناگهان [همه از قبرها بیرون می‌آیند و در انتظار دستور پروردگار، وحشت قیامت را] نظاره می‌کنند.

وَقَالُوا۟ يَٰوَيْلَنَا هَٰذَا يَوْمُ ٱلدِّينِ ﴿۲۰﴾

و می‌گویند: «وای بر ما! این [همان] روز جزاست».

هَٰذَا يَوْمُ ٱلْفَصْلِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ ﴿۲۱﴾

[گفته می‌شود: «آری،] این همان روز داوری است که آن را انکار می‌کردید».

۞ ٱحْشُرُوا۟ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ وَأَزْوَٰجَهُمْ وَمَا كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ ﴿۲۲﴾

[به فرشتگان گفته می‌شود:] «گرد آورید کسانی را که [با شرک به خویش] ستم کرده‌اند با [همفکران و] همانندهایشان و آنچه عبادت می‌کردند

مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهْدُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْجَحِيمِ ﴿۲۳﴾

به جاى الله؛ و آنان را به راه دوزخ هدایت کنید.

وَقِفُوهُمْ ۖ إِنَّهُم مَّسْـُٔولُونَ ﴿۲۴﴾

و آنان را نگه دارید که قطعاً [پیش از رفتن به دوزخ] بازخواست خواهند شد».

مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ ﴿۲۵﴾

[از دوزخیان می‌پرسند:] «چرا [مانند دنیا] از یكدیگر حمایت نمى‌كنید؟»

بَلْ هُمُ ٱلْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ ﴿۲۶﴾

بلکه امروز [همگی] تسلیم [امرِ پروردگار] هستند.

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ ﴿۲۷﴾

و پرسش‌کنان به یکدیگر رو می‌کنند

قَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ ٱلْيَمِينِ ﴿۲۸﴾

[و به رهبران و بزرگان خود] می‌گویند: «شما [برای به کفر کشاندنِ ما، با ادعای دین راستین و] از موضع حق به سراغمان می‌آمدید».

قَالُوا۟ بَل لَّمْ تَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ ﴿۲۹﴾

[رهبرانشان] می‌گویند: «[ما مقصر نیستیم؛] بلکه شما خود ایمان نداشتید؛

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَٰنٍۭ ۖ بَلْ كُنتُمْ قَوْمًۭا طَٰغِينَ ﴿۳۰﴾

و ما هیچ تسلطى بر شما نداشتیم؛ بلکه شما خود گروهى سرکش بودید.

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَآ ۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ ﴿۳۱﴾

[اکنون] فرمان مجازاتِ پروردگارمان بر ما محقق شده و به راستی، ما [همگی عذاب دوزخ را] خواهیم چشید.

فَأَغْوَيْنَٰكُمْ إِنَّا كُنَّا غَٰوِينَ ﴿۳۲﴾

شما را گمراه نمودیم [چرا که] در حقیقت، خود نیز گمراه بودیم».

فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍۢ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ ﴿۳۳﴾

یقیناً آن روز [همۀ آنان] در عذاب شریکند.

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفْعَلُ بِٱلْمُجْرِمِينَ ﴿۳۴﴾

بی‌تردید، ما با گناهکاران اینچنین [رفتار] می‌کنیم.

إِنَّهُمْ كَانُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ ﴿۳۵﴾

آنان بودند كه وقتی به آنان گفته مى‌شد: «معبودی [به‌حق] جز الله نیست» سرکشی [و تکبر] می‌کردند.

وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓا۟ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٍۢ مَّجْنُونٍۭ ﴿۳۶﴾

و می‌گفتند: «آیا ما معبودانمان را به خاطر [سخن] شاعری دیوانه رها کنیم؟»

بَلْ جَآءَ بِٱلْحَقِّ وَصَدَّقَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۳۷﴾

[چنین نیست] بلکه او حق [= قرآن] را آورده و پیامبران [پیشین] را تصدیق کرده است.

إِنَّكُمْ لَذَآئِقُوا۟ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَلِيمِ ﴿۳۸﴾

شما [کافران] قطعاً عذاب دردناک [دوزخ] را می‌چشید.

وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۳۹﴾

و جز [در برابر] آنچه می‌کردید مجازات نمی‌شوید.

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿۴۰﴾

[همه عذاب می‌بینند؛] مگر بندگان مخلص الله.

أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿۴۱﴾

آنان [در پیشگاهِ پروردگار،] روزیِ مشخصی دارند:

فَوَٰكِهُ ۖ وَهُم مُّكْرَمُونَ ﴿۴۲﴾

[انواع] میوه‌ها [را در اختیار خواهند داشت] و گرامی داشته می‌شوند.

فِى جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿۴۳﴾

در باغ‌های پرنعمت [بهشت]؛

عَلَىٰ سُرُرٍۢ مُّتَقَٰبِلِينَ ﴿۴۴﴾

در حالی که مقابل یکدیگر بر تخت‌ها [تکیه زده‌اند]؛

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍۢ مِّن مَّعِينٍۭ ﴿۴۵﴾

جامی از شراب ناب [و زلال] پیرامونشان می‌گردانند؛

بَيْضَآءَ لَذَّةٍۢ لِّلشَّٰرِبِينَ ﴿۴۶﴾

[شرابی روشن و] سپید که برای نوشندگانش لذت‌بخش است؛

لَا فِيهَا غَوْلٌۭ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ﴿۴۷﴾

[شرابی كه خماری و] سردردى در نوشیدنش نیست و از آن مست نمی‌گردند.

وَعِندَهُمْ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ عِينٌۭ ﴿۴۸﴾

و نزدشان زنانی زیباچشم است که تنها [به شوهران خود] نظر دارند [و تنها به آنها عشق می‌ورزند].

كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌۭ مَّكْنُونٌۭ ﴿۴۹﴾

[زنانی که] گویی پردۀ سفید داخلی تخم [پرندگان] هستند که [از دسترس همگان] پنهان مانده‌اند.

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ يَتَسَآءَلُونَ ﴿۵۰﴾

[بهشتیان دربارۀ رخدادهای دنیا صحبت می‌کنند و] برخی از آنان پرسش‌کنان رو به برخی دیگر می‌کنند.

قَالَ قَآئِلٌۭ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌۭ ﴿۵۱﴾

یکی از آنان می‌گوید: «من [در دنیا] همنشینی داشتم.

يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ ﴿۵۲﴾

[که پیوسته به من] می‌گفت: آیا تو واقعاً [به قیامت] باور داری؟

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ ﴿۵۳﴾

آیا هنگامی که مُردیم و خاک و استخوان شدیم، آیا حقیقتاً [زنده می‌شویم و در قبال کارهایمان مورد محاسبه قرار می‌گیریم و] به ما کیفر می‌دهند؟!»

قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ﴿۵۴﴾

[سپس به دوستان بهشتی‌اش] می‌گوید: «آیا [شما نیز همراه من] سر می‌کشید [تا بدانیم او کجاست]؟»

فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ ﴿۵۵﴾

آنگاه خود سر می‌کشد و او را در میان دوزخ مى‌بیند.

قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ ﴿۵۶﴾

به وی می‌گوید: «به الله سوگند که نزدیک بود مرا [با وسوسه‌های کفرآمیزت] نابود سازی.

وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ ﴿۵۷﴾

اگر نعمتِ [هدایتِ] پروردگارم نبود، من نیز از حاضرشدگان [در دوزخ] بودم».

أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ ﴿۵۸﴾

[آنگاه به بهشتیان می‌گوید:] «آیا ما مرگ دیگری نخواهیم داشت

إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿۵۹﴾

جز همان مرگ نخستین خود، و عذاب نمی‌شویم؟

إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿۶۰﴾

به راستی که این همان کامیابی بزرگ است».

لِمِثْلِ هَٰذَا فَلْيَعْمَلِ ٱلْعَٰمِلُونَ ﴿۶۱﴾

اهل عمل، باید براى چنین [پاداشی] بکوشند.

أَذَٰلِكَ خَيْرٌۭ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ ﴿۶۲﴾

آیا این [نعمت بهشت، کریمانه‌تر و] براى پذیرایى بهتر است یا درختِ زَقّوم [در دوزخ]؟

إِنَّا جَعَلْنَٰهَا فِتْنَةًۭ لِّلظَّٰلِمِينَ ﴿۶۳﴾

بی‌تردید، ما آن درخت را مایۀ آزمایش ستمکاران [مشرک] قرار داده‌ایم [چرا که می‌گویند: «هیچ درختی در آتش نمی‌روید»].

إِنَّهَا شَجَرَةٌۭ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ ﴿۶۴﴾

در حقیقت، آن [مایۀ عذاب،] درختی است که از ژرفای دوزخ می‌روید.

طَلْعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ ﴿۶۵﴾

میوه‌اش [چنان بدمنظر است که] گویى سرهاى شیاطین است.

فَإِنَّهُمْ لَءَاكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ ﴿۶۶﴾

آنان [= دوزخیان] از [میوه‌های تلخ] آن مى‌خورند و شکم‌ها را از آنها انباشته مى‌كنند.

ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًۭا مِّنْ حَمِيمٍۢ ﴿۶۷﴾

آنگاه بر روی این [غذای ناپاک، به جای نوشیدنی] آمیزه‌ای از آب جوشان دارند.

ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ ﴿۶۸﴾

سپس یقیناً باز‌گشتشان به دوزخ است.

إِنَّهُمْ أَلْفَوْا۟ ءَابَآءَهُمْ ضَآلِّينَ ﴿۶۹﴾

آنان پدران خود را گمراه یافتند؛

فَهُمْ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمْ يُهْرَعُونَ ﴿۷۰﴾

و [همچنان] در پیِ آنان می‌شتافتند.

وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿۷۱﴾

و قطعاً قبل از آنان نیز بیشتر پیشینیان گمراه شدند.

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ ﴿۷۲﴾

و بی‌تردید، ما هشدار‌دهندگان [بسیاری] میان آنان فرستادیم.

فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُنذَرِينَ ﴿۷۳﴾

پس بنگر که سرانجامِ هشداریافتگان چگونه بود.

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿۷۴﴾

[همه گرفتار عذاب شدند] مگر بندگان مخلص الله.

وَلَقَدْ نَادَىٰنَا نُوحٌۭ فَلَنِعْمَ ٱلْمُجِيبُونَ ﴿۷۵﴾

نوح به درگاه ما دعا کرد و [ما] چه نیکو اجابت‌کننده بودیم!

وَنَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ ﴿۷۶﴾

و او و خانواده‌اش را [به همراه مؤمنان] از بلای بزرگ [طوفان] نجات دادیم

وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلْبَاقِينَ ﴿۷۷﴾

و [پس از طوفان، فقط پیروان مؤمن و] خانوادۀ او را [در زمین] باقی گذاشتیم

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْءَاخِرِينَ ﴿۷۸﴾

و در میان آیندگان [نام نیک] برایش به جا نهادیم.

سَلَٰمٌ عَلَىٰ نُوحٍۢ فِى ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿۷۹﴾

سلام [و ستایش] جهانیان بر نوح باد.

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿۸۰﴾

به راستی، ما نیکوکاران را اینچنین پاداش می‌دهیم.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿۸۱﴾

بی‌تردید، او از بندگان مؤمن ما بود.

ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْءَاخَرِينَ ﴿۸۲﴾

آنگاه دیگران را [که در طوفان مانده بودند] غرق کردیم.

۞ وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبْرَٰهِيمَ ﴿۸۳﴾

و قطعاً ابراهیم از پیروان او [= نوح] بود.

إِذْ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلْبٍۢ سَلِيمٍ ﴿۸۴﴾

[یاد کن از] هنگامی که وی با دلی پاک [و خالی از شرک] به [درگاه] پروردگارش آمد.

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَاذَا تَعْبُدُونَ ﴿۸۵﴾

آنگاه که به پدر و قومش گفت: «چه چیزی عبادت می‌کنید؟

أَئِفْكًا ءَالِهَةًۭ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ ﴿۸۶﴾

آیا به جای الله، این معبودان دروغین را می‌خواهید؟

فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿۸۷﴾

گمانتان دربارۀ پروردگار جهانیان چیست؟»

فَنَظَرَ نَظْرَةًۭ فِى ٱلنُّجُومِ ﴿۸۸﴾

سپس نگاهی به ستارگان افکند [و اندیشید].

فَقَالَ إِنِّى سَقِيمٌۭ ﴿۸۹﴾

و گفت: «من بیمارم [و در جشن شرکت نمی‌کنم]».

فَتَوَلَّوْا۟ عَنْهُ مُدْبِرِينَ ﴿۹۰﴾

پس [مردم] او را ترک کردند و رفتند.

فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿۹۱﴾

آنگاه پنهانی نزد معبودهایشان رفت و [با تمسخر] گفت: «چیزی نمی‌خورید؟

مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ ﴿۹۲﴾

شما را چه شده است که سخن نمی‌گویید؟»

فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًۢا بِٱلْيَمِينِ ﴿۹۳﴾

سپس با دست راست خود ضربه‌ای [محکم] بر آنها وارد آورد [و جز بُت‌ بزرگ، همه را شکست].

فَأَقْبَلُوٓا۟ إِلَيْهِ يَزِفُّونَ ﴿۹۴﴾

قومش شتابان به سوی او آمدند.

قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ ﴿۹۵﴾

[ابراهیم] گفت: «آیا چیزی را که خود می‌تراشید عبادت می‌کنید؟

وَٱللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ ﴿۹۶﴾

و حال آنکه الله، [هم] شما و [هم] آنچه را انجام می‌دهید آفریده است».

قَالُوا۟ ٱبْنُوا۟ لَهُۥ بُنْيَٰنًۭا فَأَلْقُوهُ فِى ٱلْجَحِيمِ ﴿۹۷﴾

[وقتی بُت‌پرستان از پاسخ درماندند،] گفتند: «بنایی [بلند] برایش بسازید و او را در آتش بیفکنید».

فَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًۭا فَجَعَلْنَٰهُمُ ٱلْأَسْفَلِينَ ﴿۹۸﴾

براى [نابودى‌] او نیرنگی خواستند و[لى] ما آنان را پست و [مغلوب‌] ساختیم [و آتش بر ابراهیم سرد و بی‌اثر شد].

وَقَالَ إِنِّى ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّى سَيَهْدِينِ ﴿۹۹﴾

و گفت: «من به سوى [سرزمین دیگرى براى عبادتِ] پروردگارم می‌روم [و هجرت می‌کنم] و او مرا هدایت خواهد كرد.

رَبِّ هَبْ لِى مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ﴿۱۰۰﴾

پروردگارا، [فرزندی] از شایستگان به من عطا کن».

فَبَشَّرْنَٰهُ بِغُلَٰمٍ حَلِيمٍۢ ﴿۱۰۱﴾

ما [دعایش را مستجاب کردیم و] او را به تولد پسری بردبار بشارت دادیم.

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعْىَ قَالَ يَٰبُنَىَّ إِنِّىٓ أَرَىٰ فِى ٱلْمَنَامِ أَنِّىٓ أَذْبَحُكَ فَٱنظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَٰٓأَبَتِ ٱفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰبِرِينَ ﴿۱۰۲﴾

و چون [اسماعیل] به [سن نوجوانى و] حد تلاش [و همكارى] با او [= ابراهیم] رسید، به وی گفت: پسرم، در خواب [به من وحی می‌شود و] مى‌بینم كه تو را ذبح مى‌كنم. نظرت در این باره چیست؟» [اسماعیل] گفت: «پدرجان، آنچه را به تو امر شده است انجام بده. ان شاء الله مرا [در برابر اجرای این فرمان،] شكیبا خواهی یافت».

فَلَمَّآ أَسْلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلْجَبِينِ ﴿۱۰۳﴾

هنگامی که هر دو تسلیم [فرمان پروردگار] شدند و [ابراهیم] او را به پیشانی [بر خاک] نهاد.

وَنَٰدَيْنَٰهُ أَن يَٰٓإِبْرَٰهِيمُ ﴿۱۰۴﴾

به او ندا دادیم که: «ای ابراهیم،

قَدْ صَدَّقْتَ ٱلرُّءْيَآ ۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿۱۰۵﴾

یقیناً که خوابت را تحقق بخشیدی». ما نیکوکاران را اینچنین پاداش می‌دهیم.

إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْبَلَٰٓؤُا۟ ٱلْمُبِينُ ﴿۱۰۶﴾

بی‌تردید، این [خواب،] آزمایشی آشکار بود [و ابراهیم از آن سربلند بیرون آمد].

وَفَدَيْنَٰهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍۢ ﴿۱۰۷﴾

و [جان] او را در ازای قربانی بزرگی بازخریدیم

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْءَاخِرِينَ ﴿۱۰۸﴾

و در میان آیندگان، [نام نیک] برایش بر جای نهادیم.

سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ ﴿۱۰۹﴾

سلام بر ابراهیم.

كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿۱۱۰﴾

ما نیکوکاران را اینچنین پاداش می‌دهیم.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۱۱﴾

بی‌تردید، او از بندگان مؤمن ما بود.

وَبَشَّرْنَٰهُ بِإِسْحَٰقَ نَبِيًّۭا مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ﴿۱۱۲﴾

و او را به [تولد] اسحاق که پیامبری از شایستگان بود بشارت دادیم.

وَبَٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَىٰٓ إِسْحَٰقَ ۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌۭ وَظَالِمٌۭ لِّنَفْسِهِۦ مُبِينٌۭ ﴿۱۱۳﴾

[ما] به او و اسحاق برکت دادیم؛ و [برخى] از افرادِ دودمانشان نیكوكار بودند و [برخى دیگر] آشكارا نسبت به خویشتن ستمکار بودند.

وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ﴿۱۱۴﴾

و به راستی، بر موسی و هارون منت نهادیم

وَنَجَّيْنَٰهُمَا وَقَوْمَهُمَا مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ ﴿۱۱۵﴾

و آن دو را همراه قومشان از اندوه بزرگ [= ستم فرعون و خطر غرق شدن در نیل] نجات دادیم

وَنَصَرْنَٰهُمْ فَكَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَٰلِبِينَ ﴿۱۱۶﴾

و یاری‌شان کردیم تا پیروز شدند

وَءَاتَيْنَٰهُمَا ٱلْكِتَٰبَ ٱلْمُسْتَبِينَ ﴿۱۱۷﴾

و به آن دو، کتاب روشنگر [= تورات] دادیم

وَهَدَيْنَٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِيمَ ﴿۱۱۸﴾

و آن دو را به راه راست هدایت کردیم

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِمَا فِى ٱلْءَاخِرِينَ ﴿۱۱۹﴾

و در میان آیندگان [نام نیک] برایشان بر جای نهادیم.

سَلَٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ﴿۱۲۰﴾

سلام بر موسی و هارون.

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿۱۲۱﴾

ما نیکوکاران را اینچنین پاداش می‌دهیم.

إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۲۲﴾

بی‌تردید، آن دو از بندگان مؤمن ما بودند.

وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۱۲۳﴾

و قطعاً الیاس [نیز] یکی از پیامبران [ما] بود.

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿۱۲۴﴾

[یاد کن از] هنگامی که او به قومش گفت: «آیا [از الله] پروا نمی‌کنید؟

أَتَدْعُونَ بَعْلًۭا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ ٱلْخَٰلِقِينَ ﴿۱۲۵﴾

آیا [نماد یا همان بتِ] «بَعل» را [به عبادت] می‌خوانید و بهترین آفریننده را رها می‌کنید؟

ٱللَّهَ رَبَّكُمْ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿۱۲۶﴾

الله [را ترک می‌کنید] که پروردگار شما و پروردگار پدرانتان است».

فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ﴿۱۲۷﴾

اما او را دروغگو انگاشتند و مسلّماً [برای عذاب] احضار می‌شوند.

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿۱۲۸﴾

مگر بندگان مخلص الله.

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى ٱلْءَاخِرِينَ ﴿۱۲۹﴾

ما در میان آیندگان [نام نیک] برایش بر جای نهادیم.

سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِلْ يَاسِينَ ﴿۱۳۰﴾

سلام بر الیاس.

إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿۱۳۱﴾

به راستی، ما نیکوکاران را اینچنین پاداش می‌دهیم.

إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۳۲﴾

بی‌تردید، او از بندگان مؤمن ما بود.

وَإِنَّ لُوطًۭا لَّمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۱۳۳﴾

و قطعاً لوط [نیز] یکی از پیامبران [ما] بود.

إِذْ نَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ ﴿۱۳۴﴾

[یاد کن از] هنگامی که او و همۀ خانواده‌اش را نجات دادیم.

إِلَّا عَجُوزًۭا فِى ٱلْغَٰبِرِينَ ﴿۱۳۵﴾

مگر پیرزنی که از باقی‌ماندگان [در عذاب] بود.

ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْءَاخَرِينَ ﴿۱۳۶﴾

سپس دیگران را هلاک کردیم.

وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ ﴿۱۳۷﴾

و شما [در سفر به سرزمین شام] صبحگاهان بر [ویرانه‌های شهرهای] آنان می‌گذرید.

وَبِٱلَّيْلِ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۱۳۸﴾

و نیز شامگاهان، آیا نمی‌اندیشید [و عبرت نمی‌گیرید]؟

وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۱۳۹﴾

و قطعاً یونس [نیز] یکی از پیامبران [ما] بود.

إِذْ أَبَقَ إِلَى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ ﴿۱۴۰﴾

[یاد کن از] هنگامی که [خشمگین از کفر قومش، بدون اجازۀ پروردگار] به کشتیِ انباشته [از مسافر و بار] گریخت.

فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلْمُدْحَضِينَ ﴿۱۴۱﴾

[چون کشتی در حال غرق شدن بود، یونس با سرنشینان کشتی برای بیرون انداختنِ برخی افراد] قرعه انداخت و خود از باختگان شد [و او را به دریا انداختند].

فَٱلْتَقَمَهُ ٱلْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌۭ ﴿۱۴۲﴾

سپس ماهی [بزرگی] او را بلعید؛ در حالى كه درخور سرزنش بود.

فَلَوْلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلْمُسَبِّحِينَ ﴿۱۴۳﴾

اگر در زمرۀ تسبیح‌گویان [پروردگار] نبود،

لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿۱۴۴﴾

یقیناً تا روزی که [مردم] برانگیخته می‌شوند، در شکم آن [ماهی] باقی می‌ماند.

۞ فَنَبَذْنَٰهُ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٌۭ ﴿۱۴۵﴾

آنگاه او را در حالی که [ضعیف و] بیمار بود به سرزمینی خشک [و ‌بی‌گیاه] افکندیم

وَأَنۢبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةًۭ مِّن يَقْطِينٍۢ ﴿۱۴۶﴾

و بوتۀ کدو بر [سرِ] او رویاندیم [تا از سایه و میوه‌اش بهره گیرد]؛

وَأَرْسَلْنَٰهُ إِلَىٰ مِا۟ئَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ ﴿۱۴۷﴾

و [دوباره] او را به سوی صد هزار نفر یا بیشتر [به رسالت] فرستادیم.

فَـَٔامَنُوا۟ فَمَتَّعْنَٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍۢ ﴿۱۴۸﴾

آنان ایمان آوردند و ما نیز آنان را تا مدتی [از نعمت‌های زندگی] بهره‌مند ساختیم.

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ ٱلْبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلْبَنُونَ ﴿۱۴۹﴾

از آنان [= مشرکان] بپرس آیا دخترها برای پروردگارِ تو و پسرها برای آنهاست؟

أَمْ خَلَقْنَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ إِنَٰثًۭا وَهُمْ شَٰهِدُونَ ﴿۱۵۰﴾

آیا ما فرشتگان را دختر آفریدیم و آنان حضور داشتند؟

أَلَآ إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ ﴿۱۵۱﴾

آگاه باش! آنان از [روی تهمت و] دروغگویی‌ می‌گویند:

وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَٰذِبُونَ ﴿۱۵۲﴾

«الله فرزند دارد» و یقیناً دروغ می‌گویند.

أَصْطَفَى ٱلْبَنَاتِ عَلَى ٱلْبَنِينَ ﴿۱۵۳﴾

آیا [الله] دختران را بر پسران ترجیح داده است؟

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ﴿۱۵۴﴾

شما را چه شده است؟ چگونه حکم می‌کنید؟

أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿۱۵۵﴾

آیا [نمی‌اندیشید و] پند نمی‌گیرید؟

أَمْ لَكُمْ سُلْطَٰنٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿۱۵۶﴾

آیا [بر ادعای باطل خویش] دلیل روشنی دارید؟

فَأْتُوا۟ بِكِتَٰبِكُمْ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ ﴿۱۵۷﴾

اگر راستگویید، کتابتان را بیاورید.

وَجَعَلُوا۟ بَيْنَهُۥ وَبَيْنَ ٱلْجِنَّةِ نَسَبًۭا ۚ وَلَقَدْ عَلِمَتِ ٱلْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ ﴿۱۵۸﴾

[مشرکان] بین او [= الله] و فرشتگان، خویشاوندى قائل شده‌اند؛ در حالى كه فرشتگان به یقین می‌دانند كه [مشرکان روز قیامت، براى حسابرسی] احضار می‌شوند.

سُبْحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿۱۵۹﴾

الله از آنچه [مشرکان] توصیف می‌کنند منزّه است.

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿۱۶۰﴾

[مردم در توصیف پروردگار، سخن گزاف مى‌گویند؛] مگر بندگان مخلص الله.

فَإِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ ﴿۱۶۱﴾

شما [مشرکان] و آنچه عبادت می‌کنید

مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ بِفَٰتِنِينَ ﴿۱۶۲﴾

[هرگز] گمراهگر [کسی از دین حق] نیستید؛

إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ ٱلْجَحِيمِ ﴿۱۶۳﴾

مگر کسی که [به تقدیرِ الهی،] اهل دوزخ باشد.

وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٌۭ مَّعْلُومٌۭ ﴿۱۶۴﴾

و [فرشتگان می‌گویند:] «هیچ‌یک از ما نیست، مگر آنکه مقام مشخصی [در پیشگاه الهی] دارد.

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ ﴿۱۶۵﴾

ماییم که [برای عبادت و نیایش به درگاه پروردگار] به صف ایستاده‌ایم

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلْمُسَبِّحُونَ ﴿۱۶۶﴾

و بی‌تردید، ماییم که تسبیح‌گوی [او] هستیم».

وَإِن كَانُوا۟ لَيَقُولُونَ ﴿۱۶۷﴾

و [کافران، پیش از بعثت] همواره می‌گفتند:

لَوْ أَنَّ عِندَنَا ذِكْرًۭا مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿۱۶۸﴾

«اگر کتابی از [کتاب‌های آسمانیِ] پیشینیان نزدمان بود،

لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿۱۶۹﴾

یقیناً از بندگان مخلصِ الله می‌شدیم».

فَكَفَرُوا۟ بِهِۦ ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿۱۷۰﴾

اما [هنگامی که پیامبر با قرآن به سویشان آمد، حقانیتِ] آن را انکار کردند؛ به زودی [نتیجۀ انکارشان را] خواهند دانست.

وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۱۷۱﴾

و قطعاً سخن ما دربارۀ بندگان فرستاده‌شده‌مان از پیش صادر شده است [که]:

إِنَّهُمْ لَهُمُ ٱلْمَنصُورُونَ ﴿۱۷۲﴾

آنان قطعاً [از جانب ما] یاری‌شده‌اند.

وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلْغَٰلِبُونَ ﴿۱۷۳﴾

و بی‌تردید، لشکر ما پیروزند.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿۱۷۴﴾

پس [ای پیامبر،] تا مدتی از آنان [= مشرکان] روی بگردان.

وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ ﴿۱۷۵﴾

و آنان را [در هنگام نزول عذاب] بنگر؛ به زودی خود [نیز نتیجۀ کفرشان را] خواهند دید.

أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ ﴿۱۷۶﴾

آیا عذاب ما را به شتاب خواستارند؟

فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلْمُنذَرِينَ ﴿۱۷۷﴾

آنگاه كه [عذاب الهی] بر خانه‌هایشان فرود آید، چه بد است بامداد هشداریافتگان!

وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿۱۷۸﴾

و تا مدتی از آنان روی بگردان،

وَأَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ ﴿۱۷۹﴾

و آنان را [در هنگام نزول عذاب] بنگر؛ به زودی خود [نیز نتیجۀ کفرشان را] خواهند دید.

سُبْحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿۱۸۰﴾

پروردگارت ـ پروردگار عزت و قدرت ـ از آنچه [مشرکان به دروغ] توصیف می‌کنند پاک و منزه است.

وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿۱۸۱﴾

و سلام بر پیامبران

وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿۱۸۲﴾

و سپاس [و ستایش] از آنِ الله ـ پروردگار جهانیان ـ است.